Si Theness ay isang 3 taong gulang na bata. Noong ika-29 ng Hulyo taong 1975, nakikipaglaro siya sa bahay ng kanyang kaibigan. Habang sila ay naglalaro, nakagat si Theness ni Andoy, ang aso ng namayapang lolo ng kalaro niya.

Dali-daling sinugod sa ospital si Theness kung saan ay ginamot ang kanyang mga tinamong sugat sa noo at tinurukan siya ng anti-rabies. Ngunit sa kasamaang palad ang hindi kinaya ng musmos na katawan ni Theness at binawian siya ng buhay makaraan ang ilang araw dahil sa broncho-pneumonia.

Dinemanda ng mga magulang ni Theness ang mga magulang ng kanyang kalaro na sina Purita at Agustin Vestil na nangangalaga sa nasabing bahay. Matapos ang paglilitis ay ibinasura ng hukuman ang asunto laban sa mag-asawang Vestil.

Ngunit pagdating sa Court of Appeals, ay binaliktad ang hatol at inutusan ang mga Vestil na magbayad ng danyos na nagkakahalagang P42,000.00, na malaki na rin noong mga panahon na iyon. Kaya napilitan ang mga Vestil na tumakbo sa Korte Suprema.

Ayon sa mga Vestil, hindi dapat sila managot sa pagkamatay ni Theness dahil hindi naman sila ang may-ari ng aso at ang mismong bahay kung saan nakagat ang bata. Si Andoy daw ay pag-aari ng namayapang tatay ni Purita na si Vicente Miranda.

Lumalabas na ang mag-asawang Vestil ay care taker sa nasabing bahay na tumatanggap din ng boarders doon. Sabi rin nila, wala naman daw nakakita kung talagang kinagat ni Andoy si Theness at mabait naman daw ang naturang aso.

Kinuwestiyon din ng mag-asawang Vestil ang dahilan ng pagkamatay ni Theness na hindi naman rabies base sa death certificate.

Sa tingin mo, dapat ba na managot ang mag-asawang Vestil samantalang hindi naman sa kanila ang naturang aso?  Tama ba ang argumento nila na hindi naman rabies ang naging dahilan ng pagkamatay ng bata kaya’t wala rin silang pananagutan?

Marami sa atin ang mahilig mag-alaga ng hayop, ngunit ang tanong: Alam ba natin ang ating pananagutan bilang amo nila?

Paano kung may mga hayop na hindi naman sa atin ngunit laging tumatambay sa loob ng ating bakuran. May pananagutan ba tayo kung ito’y mamerwisyo sa iba?

Sawa ka na ba sa mga naka-wangwang at nagka-counter flow sa daan?

Ako rin, sawa na.

Okay, balik sa kwento.

Ayon sa Art. 2183 ng Kodigo Sibil:

Sino man ang may pagmamay-ari, nangangalaga, may hawak (possessor), o gumagamit (make use of the same) ng anumang uri ng hayop ay siyang may pananagutan (responsible) sa anumang uri ng perwisyo at danyos na magagawa nito, kahit pa ito’y nakatakas o nawala. Ang responsibilidad ng may-ari o may hawak sa nasabing hayop ay titigil lamang kung ang danyos na nilikha ay dulot ng force majure o dahil kasalanan ng taong naperwisyo (fault of person who suffered damage).

Ayon sa Korte Suprema, dapat lang managot ang mag-asawang Vestil sa pagkamatay ni Theness. Sabihin na nating hindi sila tumutuloy sa bahay kung saan nangyari ang insidente, ngunit sila pa rin ang nangangalaga dito na kung saan naglalagi rin si Andoy. Kaya kahit hindi sila ang maituturing na may-ari kay Andoy, responsibilidad pa rin nila ito.

Hindi rin pinanigan ng Korte Suprema ang kanilang dahilan na mabait naman itong si Andoy at maaring si Theness ang naging dahilan kung bakit kinagat siya, dahil hindi naman sinabi ng batas na kung maamo o isang maituturing na halimaw ang alagang hayop para maging responsable ang kanilang mga amo.

Kahit na ang dahilan ng pagkamatay ng bata ay broncho-pneumonia, hindi pa rin maitatanggi na ang pagkakagat ni Andoy ang puno’t dulo nito, na matatawag na “proximate cause.”

Hindi rin pinanigan ng Korte Suprema ang palusot ng mag-asawang Vestil na hindi naman dapat asahan na lagi nilang titingnan ang bawat kilos at gawa ni Andoy.

Ayon sa Korte Suprema, ang pananagutan sa Art. 2183 ng Kodigo Sibil ay hindi nag-uugat sa pagkukulang (negligence) sa pagbabantay ng hayop (lack of vigilance), kundi dahil sa prinsipyo na sa ating lipunan, kung sino man ang nagmamay-ari ng hayop para sa kanyang sariling kapakanan, gamit o kasiyahan (utility, pleasure or service) ay siya rin ang dapat managot sa anumang perwisyong idudulot nito.

Kaya sa bandang huli ay pinanagot din ang mag-asawang Vestil sa pagkamatay ng kawawang bata.

Ang payo ko, mag-alaga nalang kayo ng kuhol!

O ano, galit ka pa rin sa wangwang? (ang labo noh?)

—————-

“Pets are humanizing. They remind us we have an obligation and responsibility to preserve and nurture and care for all life.”

– James Cromwell

Source: Purita Vestil, et al. vs. Intermediate Appellate Court, et al., G.R. No. 74431, November 6, 1989.